Ukrayna, ABD yapımı Patriot sistemlerine bağımlılığı azaltmayı hedefleyen Freyja için takvimi sıkıştırdı. Avrupa savunma devlerini bir araya getiren düşük maliyetli sistemin ilk çalışan prototipinin 2027’nin ilk yarısında hazır olması planlanıyor.
Ukrayna, Avrupa ülkeleriyle birlikte geliştirdiği Freyja balistik füze savunma sisteminin ilk çalışan prototipini 2027’nin ilk yarısında tamamlamayı hedefliyor. Proje, Patriot sistemlerine bağımlılığı azaltacak daha düşük maliyetli ve modüler bir seçenek oluşturmayı amaçlıyor.
Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Davyd Aloian, ilk aşamada sahada pratik sonuç gösterebilecek asgari uygulanabilir bir ürün hazırlanacağını açıkladı. Araştırma ve geliştirme maliyetlerini hesaplayacak uluslararası yönlendirme komitesinin de yakında ilk toplantısını yapması bekleniyor.
İlk prototip için 2027 hedefi
Paris’te düzenlenen zirvede Ukrayna’nın yanı sıra dokuz Avrupa ülkesi balistik füze savunma koalisyonunu başlattı. Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç ve İngiltere projeye katıldı.
Takvim, geleneksel savunma projelerine kıyasla oldukça sıkışık tutuldu. Freyja için 2027’nin ilk yarısında hazırlanması planlanan prototipin bütün operasyonel yetenekleri taşıması beklenmiyor. İlk ürünün sistem mimarisini, radar bağlantısını ve önleme kabiliyetini kanıtlaması hedefleniyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise sistemin yaklaşık bir yıl içinde operasyonel hale gelebileceğini belirtti. Füzenin seri üretime ne zaman geçeceği ve ilk bataryaların hangi ülkelere konuşlandırılacağı henüz açıklanmadı.
Patriot bağımlılığı stokları zorluyor
Ukrayna, Rusya’nın balistik füzelerine karşı büyük ölçüde ABD yapımı Patriot sistemlerine dayanıyor. Patriot, Ukrayna envanterinde yüksek hızlı balistik hedefleri güvenilir biçimde önleyebildiği sahada kanıtlanan başlıca sistem konumunda bulunuyor.
Ancak Patriot bataryalarının ve önleyici füzelerinin tedariki siyasi kararlar, sınırlı stoklar ve uzun üretim süreleri nedeniyle kesintiye uğrayabiliyor. Rusya’nın Kiev ve Odesa’ya yönelik saldırılarını artırması, önleyici füze ihtiyacını daha da büyüttü.
Freyja, Patriot sisteminde kullanılacak yeni bir füze değil. Proje; kendi fırlatıcısı, önleyici füzesi, radarları, sensörleri ve komuta altyapısıyla ayrı bir Avrupa hava savunma mimarisi kurmayı hedefliyor.
Avrupa devleri teknolojiyi birleştirecek
Ukraynalı savunma şirketi Fire Point, projenin ana sanayi ortağı olacak. Şirketin Freyja için fırlatıcı ve FP-7.X temelli bir önleyici füze sağlaması planlanıyor.
Avrupalı ortaklardan modern radarlar, sensörler, füze güdüm teknolojileri ve kontrol elektroniği bekleniyor. SAMP-T hava savunma sistemini üreten Eurosam ile Leonardo, Thales ve Saab projeye katılan büyük savunma şirketleri arasında bulunuyor.
Fire Point ayrıca radar teknolojisi için Alman Hensoldt ile anlaşma yaptı. Farklı ülkelerin mevcut sistem ve teknolojilerinin tek projede buluşması, geliştirme takvimini kısaltmayı ve araştırma maliyetlerinin ortaklar arasında paylaşılmasını amaçlıyor.
Açık mimari maliyeti düşürecek
Freyja projesinin temel farkını açık sistem mimarisi oluşturacak. Ülkeler kendi ürettikleri radar, sensör veya kontrol sistemlerini ortak yapıya ekleyebilecek. Böylece bütün bileşenlerin tek bir üreticiden alınması gerekmeyecek.
Danimarka projede kendi radarını kullanabilirken İsveç, Saab tarafından geliştirilen bir çözümü tercih edebilecek. Değiştirilebilir parçalar, farklı ülkelerin yerli savunma şirketlerinin projeye girmesine de imkân sağlayacak.
Modelin Avrupa’daki tedarik rekabetini artırması ve tek bir üreticiye bağımlılıktan kaynaklanan maliyet baskısını azaltması bekleniyor. Ancak hedeflenen birim fiyat, toplam geliştirme bütçesi ve üretim kapasitesi henüz açıklanmadı.
Finansman modeli henüz kurulmadı
Projenin önündeki en önemli belirsizliklerden birini finansman oluşturuyor. Ukrayna, ülkeler ve şirketlerden gelecek katkıları tek merkezde toplayacak özel bir yapı veya fon kurulmasını değerlendiriyor.
Özel şirketlerin hükümetlerle birlikte doğrudan karar sürecinde yer alması, ihale ve onay aşamalarını hızlandırabilir. Buna karşılık füzenin hedef tespit, takip, güdüm ve imha testlerini tamamlamadan Patriot’a gerçek bir alternatif olup olmayacağı kesinleşmeyecek.
Freyja için bundan sonraki kritik eşikler yönlendirme komitesinin ilk toplantısı, araştırma maliyetinin açıklanması ve prototip testlerinin başlaması olacak. 2027 takviminin korunması, Avrupa’nın kendi balistik füze savunma sistemini ne kadar hızlı kurabileceğini gösterecek.
